Cung điện Yusupov và bí ẩn Rasputin: lịch sử và câu chuyện ly kỳ

Cung điện Yusupov bên sông Moika là nơi hoàng thân Felix Yusupov cùng một nhóm quý tộc ám sát Rasputin, nhà tiên tri có ảnh hưởng lớn với hoàng gia Nga, vào đêm 16 rạng 17 tháng 12 năm 1916. Dù truyền thuyết kể Rasputin trúng độc, trúng đạn nhiều lần vẫn không chết, khám nghiệm tử thi thực tế chỉ tìm thấy 3 vết đạn và không có dấu vết chất độc nào trong cơ thể.

Mặt tiền Cung điện Yusupov bên sông Moika, St. Petersburg

Cung điện Yusupov là gì và thuộc về gia tộc nào?

Cung điện Yusupov là dinh thự riêng của gia tộc Yusupov, một trong những gia đình quý tộc giàu có bậc nhất nước Nga thời Sa hoàng, tọa lạc bên bờ sông Moika ở trung tâm St. Petersburg nên còn được gọi là Cung điện Moika. Công trình được xây dựng từ khoảng năm 1776 theo thiết kế của kiến trúc sư Jean Baptiste Vallin de la Mothe, sau đó được kiến trúc sư Andrei Mikhailov cải tạo lại vào thập niên 1830 để mang diện mạo như hiện nay.

Gia tộc Yusupov từng sở hữu bộ sưu tập hơn 40.000 tác phẩm nghệ thuật bên trong cung điện, gồm cả tranh của danh họa Rembrandt, trang sức và tượng điêu khắc quý giá, phần lớn được chuyển về Bảo tàng Hermitage và các bảo tàng khác sau Cách mạng Nga năm 1917. Khách Hà Nội đi tour St. Petersburg thường xếp cung điện này cùng lịch trình với các điểm tham quan trung tâm khác nhờ vị trí thuận tiện, chỉ cách Tour Du Lịch Nga từ Hà Nội hay tổ chức tham quan không xa đại lộ Nevsky.

Rasputin là ai và vì sao bị ám sát tại Cung điện Yusupov?

Grigori Rasputin là một nhà tu khổ hạnh người Nga có ảnh hưởng đặc biệt lớn với gia đình Sa hoàng Nicholas II, nhờ khả năng giúp trấn an bệnh tình của Thái tử Alexei, người mắc chứng máu khó đông. Rasputin sinh năm 1869 tại làng Pokrovskoye vùng Siberia trong một gia đình nông dân, gần như mù chữ đến tuổi trưởng thành, trước khi rời quê lên St. Petersburg trong khoảng năm 1903 đến 1905. Ông được hai công nương gốc Montenegro là Militsa và Anastasia, vốn đã kết hôn với những người anh em họ của Sa hoàng, giới thiệu vào triều đình, và gặp trực tiếp Nicholas II lần đầu năm 1905 tại Cung điện Mùa Hè Peterhof. Ảnh hưởng ngày càng lớn của ông lên các quyết sách triều đình khiến giới quý tộc Nga lo ngại, dẫn tới âm mưu ám sát do hoàng thân Felix Yusupov cầm đầu, cùng với Đại công tước Dmitri Pavlovich, chính khách Vladimir Purishkevich, trung úy Sergei Sukhotin và bác sĩ Stanislav Lazovert.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, đây thường là câu chuyện khiến khách tò mò hỏi nhiều nhất trong suốt hành trình St. Petersburg, vì vừa có yếu tố cung đình vừa có yếu tố bí ẩn chưa được giải đáp trọn vẹn.

Chân dung Rasputin và hoàng thân Felix Yusupov trưng bày trong cung điện

Đêm ám sát Rasputin tại Cung điện Yusupov diễn ra như thế nào?

Đêm 16 rạng 17 tháng 12 năm 1916, nhóm hoàng thân Yusupov mời Rasputin tới dùng bữa tại tầng hầm cung điện với bánh ngọt và rượu vang Madeira được cho là đã tẩm xyanua. Rasputin ăn uống nhưng chỉ có biểu hiện ợ hơi và buồn ngủ chứ không gục ngã như dự tính. Yusupov sau đó rút súng lục Browning bắn vào ngực Rasputin, nhưng nạn nhân vẫn lao về phía ông trước khi ngã xuống, rồi bất ngờ đứng dậy chạy ra sân. Purishkevich đuổi theo và bắn thêm nhiều phát, trong đó có một phát trúng trán khiến Rasputin tử vong. Thi thể sau đó được quấn vải, chở tới cầu Petrovsky Lớn và thả xuống dòng sông Neva qua một lỗ băng.

Bạn có thể đọc thêm: Cung điện Catherine St. Petersburg: phòng hổ phách và mẹo tham quan để hiểu rõ hơn về một cung điện hoàng gia khác gần St. Petersburg cũng nổi tiếng với những câu chuyện lịch sử ly kỳ.

Tầng hầm Cung điện Yusupov, nơi tái hiện cảnh ám sát Rasputin

Sự thật về cái chết của Rasputin khác gì với truyền thuyết?

Khám nghiệm tử thi do bác sĩ Dmitry Kosorotov thực hiện chỉ tìm thấy 3 vết đạn trên thi thể Rasputin và không phát hiện dấu vết chất độc nào, chỉ có rượu trong cơ thể. Điều này mâu thuẫn với câu chuyện phổ biến rằng ông đã trúng độc nặng mà vẫn sống sót. Về sau, chính bác sĩ Lazovert thừa nhận đã đánh tráo xyanua bằng một chất vô hại, khiến nhiều nhà sử học nghi ngờ độ chính xác của toàn bộ câu chuyện đầu độc.

Phần lớn những gì công chúng biết về đêm hôm đó đến từ cuốn hồi ký xuất bản năm 1927 của chính Felix Yusupov, người kể lại câu chuyện theo hướng kịch tính hóa bản thân. Giới sử học hiện đại cho rằng nhiều chi tiết trong hồi ký này có thể đã được phóng đại để tạo hình ảnh anh hùng cứu nước Nga khỏi ảnh hưởng xấu, hơn là một bản tường thuật khách quan.

Cung điện Yusupov ngày nay có gì để tham quan?

Bên trong Cung điện Yusupov có Nhà hát riêng xây từ thập niên 1830 với quy mô không kém Nhà hát Mariinsky, từng là nơi gia tộc Yusupov mời những nghệ sĩ ballet và dàn nhạc danh tiếng nhất St. Petersburg biểu diễn. Phông màn và trần nhà hát do Ernst Friedrich von Liphart, người phụ trách tranh của Bảo tàng Hermitage thời đó, trực tiếp vẽ.

Các phòng khác trong cung điện cũng đáng chú ý không kém: Phòng khách kiểu Moorish trang trí theo phong cách phương Đông để tưởng nhớ tổ tiên gốc Tatar của gia tộc, Phòng ăn gỗ sồi với các chi tiết chạm khắc tinh xảo, và Sảnh Cột Trắng nổi tiếng nhờ hiệu ứng âm thanh vang vọng đặc biệt. Nhiều món nội thất vẫn được giữ nguyên vị trí như trước Cách mạng Nga, tạo cảm giác như đang bước vào một dinh thự quý tộc còn nguyên vẹn.

Nhà hát riêng bên trong Cung điện Yusupov với trang trí kiểu Baroque

Triển lãm về vụ ám sát Rasputin trong tầng hầm có gì đặc biệt?

Tầng hầm Cung điện Yusupov trưng bày tượng sáp kích thước người thật tái hiện đúng khoảnh khắc đêm ám sát, gồm hình ảnh Rasputin, Felix Yusupov và các đồng mưu quanh bàn tiệc, kèm tài liệu và ảnh lưu trữ liên quan đến vụ việc. Không gian được dàn dựng khá chân thực để khách hình dung lại toàn bộ câu chuyện đã đọc qua sách báo.

Một chi tiết mà hướng dẫn viên tại chỗ hay kể là thỉnh thoảng có tiếng bước chân lạ vang lên trong tầng hầm khiến một số nhân viên cảm thấy rợn người, dù đây chỉ là giai thoại truyền miệng không có cơ sở khoa học, không phải điều cung điện chính thức xác nhận.

Khách nên đặt khung giờ tham quan cụ thể trước khi tới vì mỗi lượt vào cửa chỉ nhận tối đa khoảng 20 khách, và cung điện không đổi giờ cho khách đến trễ so với khung giờ đã đặt. Vào mùa cao điểm như tháng 6 và tháng 7, các khung giờ buổi sáng và cuối tuần thường kín chỗ trước cả tuần, nên đặt vé càng sớm càng tốt nếu đã lên lịch trình cụ thể.

Giá vé tham quan Cung điện Yusupov bao nhiêu Rúp?

Vé tham quan Cung điện Yusupov chia theo nhiều lộ trình khác nhau, từ khoảng 900 đến 1.350 Rúp. Lộ trình số 1 chỉ gồm các phòng chính và nhà hát có giá khoảng 900 Rúp, lộ trình số 2 gồm cả phòng chính và khu triển lãm về vụ ám sát Rasputin khoảng 1.050 Rúp, được nhiều khách chọn nhất vì cân bằng giữa thời gian và nội dung tham quan, còn lộ trình số 6 xem trọn bộ tất cả khu vực khoảng 1.350 Rúp. Trẻ em dưới 7 tuổi được miễn phí, học sinh sinh viên có thẻ cũng được giảm giá vé so với người lớn, và chụp ảnh bên trong tính thêm phí riêng khoảng 150 Rúp.

Quầy vé mở cửa khoảng 9 giờ 30 đến 18 giờ hằng ngày, không có ngày nghỉ cố định trong tuần, nhưng khách nên đến sớm khoảng 30 phút trước giờ vào để làm thủ tục, đặc biệt vào mùa cao điểm tháng 6 và tháng 7 khi vé có thể bán hết sớm. Cung điện Yusupov là điểm nhấn giàu kịch tính trong lịch trình St. Petersburg của Tour Nga Bay Thẳng từ Hà Nội, nơi hướng dẫn viên tiếng Việt sẽ kể lại toàn bộ câu chuyện đêm ám sát một cách chi tiết và dễ hình dung hơn nhiều so với tự đọc bảng chú thích tại chỗ.

Bạn có thể đọc thêm: St. Petersburg có gì tham quan? Hermitage, Peterhof và điểm nổi bật để hiểu rõ hơn về những điểm đến khác không nên bỏ lỡ khi ở St. Petersburg.

Quầy vé và lối vào khu triển lãm Rasputin tại Cung điện Yusupov

Câu hỏi thường gặp về Cung điện Yusupov và Rasputin

Rasputin có thật sự sở hữu phép thuật chữa bệnh không?

Không có bằng chứng khoa học nào xác nhận Rasputin có phép thuật. Nhiều nhà nghiên cứu hiện nay cho rằng khả năng giúp Thái tử Alexei đỡ chảy máu của ông có thể đến từ hiệu ứng tâm lý trấn an hoặc phương pháp thôi miên dân gian, chứ không phải năng lực siêu nhiên như đồn đại thời đó.

Hoàng thân Felix Yusupov có bị trừng phạt vì tội giết Rasputin không?

Không, do quan hệ hoàng tộc vì kết hôn với cháu gái của Sa hoàng Nicholas II, Felix Yusupov chỉ bị đày về một điền trang gia đình ở vùng xa thay vì bị xét xử hình sự. Ông sau này rời Nga sau Cách mạng năm 1917 và sống lưu vong tại Pháp cho đến cuối đời.

Triển lãm về vụ ám sát Rasputin có phù hợp cho trẻ em xem không?

Khu triển lãm tượng sáp tái hiện vụ ám sát được xếp hạng độ tuổi 16 trở lên do nội dung khá rùng rợn. Gia đình có trẻ nhỏ nên chọn lộ trình số 1, chỉ gồm các phòng chính và nhà hát, thay vì lộ trình có khu triển lãm Rasputin.

Xác của Rasputin sau khi bị thả xuống sông Neva có được tìm thấy không?

Có, thi thể được tìm thấy vài ngày sau đó và được khám nghiệm chính thức. Phần lớn sử liệu hiện nay cho rằng Rasputin đã tử vong do vết đạn trúng trán trước khi bị thả xuống sông, bác bỏ đồn đoán phổ biến rằng ông chết đuối trong lúc vẫn còn sống. Thi thể sau đó được chôn bí mật gần Hoàng thôn Tsarskoye Selo, nhưng tới tháng 3 năm 1917, chính quyền lâm thời Nga cho khai quật và hỏa táng để tránh nơi chôn cất trở thành điểm hành hương của những người sùng bái ông.

Nhà hát riêng trong Cung điện Yusupov còn hoạt động biểu diễn không?

Còn hoạt động, nhà hát vẫn tổ chức các buổi hòa nhạc và biểu diễn nghệ thuật vào buổi tối cho khách tham quan muốn trải nghiệm không gian từng đón những nghệ sĩ ballet danh tiếng nhất nước Nga thời Sa hoàng.

Phòng khách kiểu Moorish bên trong Cung điện Yusupov

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia làm "Tour Nga Từ Hà Nội" của TourdulichNga.vn, đơn vị chuyên tổ chức Tour Nga với hơn 15 năm kinh nghiệm làm du lịch tại Hà Nội. Thông tin được cập nhật tháng 7/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại Du Lịch Nga.