Hồ Baikal mùa đông đóng băng: cảnh kỳ diệu và thời điểm trải nghiệm

Băng Hồ Baikal mùa đông kỳ diệu ở độ trong suốt gần như thủy tinh, cho phép nhìn thấy đáy hồ nông và hàng triệu bong bóng khí đóng băng lấp lánh bên trong lớp băng. Thời điểm đẹp nhất để trải nghiệm thường rơi vào khoảng cuối tháng 2 đến giữa tháng 3, khi băng đã đủ dày để đi lại an toàn nhưng vẫn giữ được độ trong và chưa bắt đầu nứt vỡ vì nắng ấm.

[Ảnh: Lớp băng trong suốt của Hồ Baikal nhìn xuyên xuống đáy hồ]

Băng Hồ Baikal mùa đông kỳ diệu ở điểm nào?

Băng Hồ Baikal kỳ diệu chủ yếu nhờ độ trong suốt hiếm có trên thế giới, cho phép nhìn xuyên qua lớp băng để thấy đáy hồ, đá ngầm và cả luồng bong bóng khí bị đóng băng lơ lửng bên trong. Vẻ đẹp này rõ nhất trong giai đoạn băng mới hình thành, khi lớp băng còn mỏng vài chục centimet, trước khi dày lên tới hơn 1 mét và tuyết rơi phủ kín mặt hồ làm mất đi độ trong suốt đặc trưng.

Ngoài lớp băng phẳng trong như kính, Hồ Baikal mùa đông còn có các khối băng nứt xếp tầng dựng đứng gọi là băng ngọc, cùng âm thanh nứt băng kỳ lạ vang vọng dưới chân, khiến nhiều du khách ví nơi đây như một thế giới khác hẳn phần còn lại của nước Nga.

[Ảnh: Toàn cảnh mặt Hồ Baikal đóng băng nhìn từ trên cao]

Mùa băng Hồ Baikal chia làm mấy giai đoạn và thời điểm nào đẹp nhất?

Mùa băng Hồ Baikal trải qua 3 giai đoạn rõ rệt: băng mới hình thành từ cuối tháng 12 đến hết tháng 1, băng dày ổn định để đi lại an toàn từ giữa tháng 2 đến giữa tháng 3, và giai đoạn băng bắt đầu nứt vỡ từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4. Giai đoạn đầu, cuối tháng 12 đến hết tháng 1, là lúc băng mỏng, trong như thủy tinh và giữ nguyên độ trong suốt đẹp nhất, dù chưa đủ dày để tổ chức các hoạt động quy mô lớn trên mặt hồ.

Từ khoảng ngày 15 đến 25 tháng 2, tuyến đường băng chính thức (gọi là zimnik) thường mở cửa cho ô tô chạy thẳng ra đảo Olkhon, kéo dài tới khoảng ngày 15 đến 20 tháng 3, đây cũng là giai đoạn cao điểm khách du lịch vì băng vừa dày vừa vẫn còn khá trong. Sang cuối tháng 3, ánh nắng mạnh dần khiến băng bắt đầu nứt và tan rã, thuyền đệm khí (hovercraft) được dùng thay ô tô và phà để di chuyển an toàn hơn trong giai đoạn chuyển mùa này.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn đi Nga, nếu chỉ có một lần trải nghiệm, giai đoạn cuối tháng 2 đến giữa tháng 3 thường được đánh giá cân bằng nhất giữa độ an toàn, độ trong của băng và số hoạt động có thể tham gia.

[Ảnh: Ô tô di chuyển trên tuyến đường băng chính thức ra đảo Olkhon]

Vì sao băng Hồ Baikal lại trong suốt và có bong bóng khí bên trong?

Băng Hồ Baikal trong suốt vì nước hồ sâu tới 1.642 mét vốn đã rất trong và tinh khiết, khi đóng băng chậm trong điều kiện ít gió và ít tuyết che phủ, băng hình thành thành lớp tinh thể đều, gần như không lẫn tạp chất. Các bong bóng khí bên trong lớp băng chủ yếu là khí methane và các khí sinh học khác thoát ra từ đáy hồ, bị lớp băng đang dày lên giữ lại giữa chừng trước khi kịp thoát lên mặt nước, tạo thành từng chuỗi bong bóng trắng xếp tầng như đông cứng giữa không trung.

Vì hồ sâu và nước tĩnh lặng vào mùa đông, các bong bóng này gần như giữ nguyên vị trí ban đầu, tạo nên hoa văn tự nhiên độc nhất mà hiếm hồ đóng băng nào khác trên thế giới có được với mật độ dày như vậy.

[Ảnh: Cận cảnh bong bóng khí đóng băng xếp tầng trong lớp băng Hồ Baikal]

Vì sao băng Hồ Baikal lại phát ra âm thanh kỳ lạ như tiếng súng laser?

Băng Hồ Baikal phát ra âm thanh kỳ lạ vì hiện tượng vật lý gọi là phân tán âm thanh: khi băng co giãn do chênh lệch nhiệt độ, các vết nứt li ti hình thành và tạo ra rung động truyền qua khối băng rắn với tốc độ khác nhau tùy tần số. Vì âm tần cao và âm tần thấp di chuyển với tốc độ khác nhau trong băng rắn, tai người nghe được tách thành từng đợt âm thanh vang vọng, nghe giống tiếng súng laser hoặc hiệu ứng âm thanh khoa học viễn tưởng hơn là tiếng băng nứt thông thường.

Một đoạn ghi âm nổi tiếng của nhiếp ảnh gia Aleksey Kalganov thực hiện ngay trên mặt băng vào tháng 2 năm 2021 đã giúp hiện tượng này được biết đến rộng rãi hơn trên thế giới. Không ít du khách lần đầu nghe âm thanh này giữa một mặt hồ trong suốt, nhìn thấy rõ các vết nứt ngay dưới chân, đều thừa nhận cảm giác hơi rùng mình dù biết rõ lớp băng vẫn đủ dày và an toàn để đứng.

[Ảnh: Vết nứt băng chạy dài trên mặt Hồ Baikal đóng băng]

Băng ngọc (torosy) và các khối băng nứt xếp tầng có gì đặc biệt?

Băng ngọc, hay torosy, là các khối băng vỡ dựng đứng thành từng phiến trong suốt ánh lên màu xanh ngọc lam, hình thành do gió, chênh lệch nhiệt độ và áp lực không đều trong lòng khối băng lớn. Những khối băng ngọc này thường đạt vẻ đẹp rõ nét nhất vào khoảng tháng 3, khi áp lực tích tụ trong mùa đông đã đủ lớn để đẩy từng mảng băng chồng lên nhau tạo thành các phiến dựng đứng như mảnh thủy tinh khổng lồ.

Khu vực quanh đảo Olkhon và bờ tây Hồ Baikal là nơi nhiếp ảnh gia thường tìm đến nhất để chụp các khối băng ngọc này dưới ánh nắng, khi ánh sáng xuyên qua khối băng tạo hiệu ứng màu xanh lam đặc trưng khó thấy ở nơi khác.

[Ảnh: Khối băng ngọc torosy xanh lam dựng đứng trên Hồ Baikal]

Có thể làm gì trên mặt băng Hồ Baikal: đi bộ, trượt băng hay lái xe?

Trên mặt băng Hồ Baikal mùa đông, khách có thể đi bộ, trượt băng tự do, hoặc ngồi ô tô chuyên dụng di chuyển thẳng ra đảo Olkhon trong giai đoạn băng đủ dày, thường từ giữa tháng 2 đến giữa tháng 3. Trượt băng trên mặt hồ trong suốt được nhiều khách nhắc tới nhiều nhất, vì có thể nhìn thấy rõ các vết nứt sâu ngay bên dưới lớp giày trượt, tạo cảm giác vừa thích thú vừa hồi hộp.

Vào giai đoạn đầu và cuối mùa băng, khi băng chưa đủ dày hoặc đã bắt đầu tan, thuyền đệm khí (hovercraft) là phương tiện chính thay ô tô và phà để di chuyển an toàn giữa Listvyanka và các điểm quanh hồ. Vì độ dày băng thay đổi tùy khu vực và tùy năm, khách không nên tự ý đi ra xa bờ nếu không có hướng dẫn viên địa phương xác nhận khu vực an toàn, đặc biệt ở những chỗ có dòng nước ngầm hoặc gần các khe nứt lớn.

Nhiều Tour Du Lịch Nga từ Hà Nội hiện có thể sắp xếp lịch trình xem băng Baikal đúng giai đoạn cao điểm mà khách không cần tự tìm hiểu thời gian mở tuyến đường băng mỗi năm.

[Ảnh: Du khách trượt băng trên mặt Hồ Baikal đóng băng trong suốt]

Nên chuẩn bị gì để đi ngắm băng Hồ Baikal an toàn và trọn vẹn?

Khách nên chuẩn bị giày đế chống trượt chuyên dụng, quần áo giữ nhiệt nhiều lớp và kính râm chống chói, vì nhiệt độ trên mặt băng trống trải có thể xuống tới âm 25 độ C hoặc thấp hơn, lạnh hơn cảm nhận thực tế so với trong làng nhờ gió thổi qua mặt hồ. Vì phần lớn hoạt động trên băng như đi ô tô ra đảo Olkhon hay đi thuyền đệm khí đều cần người điều khiển có kinh nghiệm và giấy phép hoạt động, khách nên đi theo tour hoặc nhóm có hướng dẫn viên địa phương thay vì tự thuê phương tiện riêng để ra mặt băng.

Bạn có thể đọc thêm: Hồ Baikal Nga: hồ nước ngọt sâu nhất thế giới, mùa đẹp và cách đi để xem tổng quan cách di chuyển từ Hà Nội và Moscow tới Hồ Baikal.

Nếu muốn kết hợp thêm một hiện tượng thiên nhiên mùa đông khác của Nga trong cùng chuyến đi, khách có thể cân nhắc thêm điểm đến phía tây bắc nổi tiếng với cực quang.

Bạn có thể đọc thêm: Săn cực quang ở Murmansk Nga: mùa đẹp, cách đi và lưu ý quan trọng để xem thêm một trải nghiệm thiên nhiên mùa đông khác của Nga.

Liên hệ Tour Nga Bay Thẳng từ Hà Nội nếu muốn được tư vấn cách ghép Hồ Baikal vào lịch trình Nga của đoàn.

[Ảnh: Du khách mặc ấm đứng ngắm cảnh băng Hồ Baikal lúc hoàng hôn]

Câu hỏi thường gặp về băng Hồ Baikal mùa đông

Phà ra đảo Olkhon ngừng chạy từ khi nào và đi lại bằng gì trong giai đoạn chuyển mùa?

Phà chính thức ngừng hoạt động từ ngày 31 tháng 12 khi mặt hồ bắt đầu đóng băng đủ để cản trở tàu thuyền nhưng chưa đủ dày để ô tô đi qua. Trong giai đoạn chuyển tiếp này, từ đầu tháng 1 đến khi đường băng chính thức mở khoảng giữa tháng 2, thuyền đệm khí là phương tiện gần như duy nhất di chuyển an toàn qua lại.

Chụp ảnh băng Hồ Baikal đẹp nhất vào thời điểm nào trong ngày?

Khoảng thời gian ngay sau bình minh và trước hoàng hôn, khi ánh nắng chiếu xiên qua lớp băng, thường cho hiệu ứng ánh sáng đẹp nhất để thấy rõ bong bóng khí và các vết nứt bên trong. Buổi trưa nắng gắt dễ khiến bề mặt băng bị chói, làm giảm độ tương phản cần thiết để thấy rõ các chi tiết bên trong lớp băng.

Có cần thiết bị đặc biệt để nhìn rõ bong bóng khí trong băng không?

Không cần, mắt thường vẫn nhìn rõ được các chuỗi bong bóng khí trong điều kiện ánh sáng tự nhiên tốt, không cần thiết bị chuyên dụng nào. Máy ảnh có kính lọc phân cực (polarising filter) sẽ giúp giảm chói và chụp rõ nét hơn, nhưng đây chỉ là lựa chọn thêm cho người thích nhiếp ảnh chứ không bắt buộc để quan sát bằng mắt.

Băng Hồ Baikal có đóng giống hệt nhau mỗi năm không?

Không hẳn, độ dày, độ trong và thời điểm đóng băng có thể xê dịch vài tuần mỗi năm tùy nhiệt độ mùa đông, lượng gió và lượng tuyết rơi. Các mốc thời gian nêu trong bài chỉ mang tính tham khảo trung bình nhiều năm, khách nên xác nhận lại tình trạng băng thực tế gần ngày khởi hành thay vì áp dụng cứng nhắc.

Mùa băng đẹp nhất có trùng với dịp Tết Nguyên Đán không?

Mùa băng đẹp nhất, khoảng cuối tháng 2 đến giữa tháng 3, thường rơi vào sau Tết Nguyên Đán của Việt Nam. Nếu muốn tận dụng kỳ nghỉ Tết để đi sớm hơn, khách nên lưu ý băng đầu tháng 2 có thể chưa đủ dày để tổ chức đầy đủ các hoạt động như giai đoạn cao điểm cuối tháng.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia làm "Tour Nga Từ Hà Nội" của TourdulichNga.vn, đơn vị chuyên tổ chức Tour Nga với hơn 15 năm kinh nghiệm làm du lịch tại Hà Nội. Thông tin được cập nhật tháng 7/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại Du Lịch Nga.